İlişkilerde aşırı verici olmak, çoğu zaman iyi niyetle başlar. Kişi sevdiklerini kırmak istemez, destek olmak ister, ortam bozulmasın diye kendi ihtiyacını erteler. İlk bakışta bu davranış fedakârlık, sevgi veya uyum gibi görülebilir. Fakat zamanla kişi kendi sınırını, ihtiyacını ve sesini kaybetmeye başladığında içsel yorgunluk büyür.

Seda Soysal yaklaşımında aşırı vericilik yalnızca “hayır diyememek” olarak ele alınmaz. Bu davranışın arkasında öz değer, kabul edilme ihtiyacı, suçluluk duygusu, ilişkiyi kaybetme korkusu ve eski öğrenilmiş kalıplar olabilir. Bu yüzden çözüm sadece daha sert olmak değildir; kişinin neden sürekli kendinden verdiğini fark etmesi gerekir.

İlişkilerde Aşırı Verici Olmak Nasıl Başlar?

Aşırı vericilik genellikle küçük tavizlerle başlar. Kişi istemediği halde evet der, yorgun olduğu halde yardım eder, kırıldığı halde susar, ihtiyacı olduğu halde karşı tarafı öncelemeye devam eder. Her seferinde “bu seferlik” gibi görünür; fakat tekrarlandıkça ilişki içinde görünmez bir rol oluşur: veren, taşıyan, anlayan ve kendini en sona koyan kişi.

Bu rol zamanla karşı taraf için de normalleşebilir. Siz sürekli uyum sağladığınızda, başkaları sizin de ihtiyacınız olabileceğini fark etmeyebilir. Böylece içeride “beni kim görüyor?” sorusu büyür. İşte tükenmişlik çoğu zaman bu görünmezlik hissinden doğar.

Aşırı Vericiliğin Arkasında Hangi Duygular Olabilir?

Kabul edilme ihtiyacı

Bazı kişiler için sevilmek, işe yarar olmakla karışmıştır. “Ne kadar verirsem o kadar değerli olurum” inancı içten içe çalışabilir. Bu durumda kişi ilişki içinde kendi varlığıyla değil, sunduğu faydayla kabul göreceğini düşünür.

Suçluluk duygusu

Hayır dediğinde suçlu hisseden biri, kendi sınırını korumakta zorlanır. Oysa her hayır kırmak anlamına gelmez. Sağlıklı bir hayır, ilişkinin içinde kişinin kendine de yer açmasıdır. Suçluluk duygusu sorgulanmadığında kişi kendini sürekli açıklama ve telafi etme döngüsünde bulabilir.

Terk edilme veya dışlanma korkusu

Bazı ilişkilerde aşırı vericilik, kaybetme korkusuyla beslenir. Kişi sınır koyarsa sevilmeyeceğini, tercih edilmeyeceğini veya yalnız kalacağını düşünebilir. Bu korku, ilişkiyi koruyor gibi görünse de uzun vadede kişinin kendi iç dengesini zayıflatır.

Tükenmişlik Neden Kaçınılmaz Hale Gelir?

İlişkilerde aşırı verici olmak, kişinin enerjisini sürekli dışarıya akıtmasına neden olur. Dinlenme, isteme, destek alma ve kendi duygusunu ifade etme alanları kapandığında beden ve zihin alarm vermeye başlar. Kişi tahammülsüzleşebilir, çabuk kırılabilir, içten içe öfkelenebilir veya ilişkiden uzaklaşmak isteyebilir.

Burada öfke çoğu zaman kötü bir duygu değildir; gecikmiş bir sınırın habercisi olabilir. “Ben de varım” diyemeyen iç ses, bir süre sonra yorgunluk, kırgınlık veya patlama olarak kendini gösterebilir. Duygusal farkındalık bu nedenle çok önemlidir.

Sınır Koymak İlişkiyi Bozar mı?

Sağlıklı sınır, ilişkiyi bozmak için değil, ilişkiyi daha gerçek hale getirmek için vardır. Çünkü sürekli kendinizi bastırdığınız bir ilişki dışarıdan sorunsuz görünse bile içeride adil değildir. Sınır koymak, “seni önemsemiyorum” demek değildir; “benim de ihtiyacım var” diyebilmektir.

İlişkilerde aşırı verici olmak yerine karşılıklı duyulma alanı kurulduğunda bağ daha dengeli hale gelir. Elbette ilk başta rahatsızlık olabilir. Çünkü eski düzen değişmektedir. Fakat uzun vadede kişi kendini daha az tüketerek, daha sahici bir bağ kurmayı öğrenir.

Kendinize Sormanız Gereken Sorular

Ben gerçekten istiyor muyum, yoksa suçlu hissetmemek için mi yapıyorum?

Bu soru aşırı vericiliğin kaynağını görmeye yardım eder. İstekle verilen destek ile korkudan verilen destek aynı şey değildir. Biri ilişkiyi besler, diğeri yavaş yavaş tüketir.

Ben bu ilişkide ne kadar yer kaplıyorum?

Sadece karşı tarafın ihtiyacı konuşuluyor, sizin duygularınız sürekli erteleniyorsa ilişki dengesizleşebilir. Kendinize yer açmak bencillik değildir; sağlıklı bağın temelidir.

Hayır dediğimde kendime nasıl davranıyorum?

Hayırdan sonra kendinizi suçluyor, uzun uzun açıklıyor veya hemen telafi etmeye çalışıyorsanız, sınır koyma dilinizin güçlenmeye ihtiyacı olabilir. Bu alan yaşam koçluğu ve zihin çalışmalarıyla desteklenebilir.

Aşırı Vericilikten Dengeli Bağa Geçmek

Bu dönüşüm sertleşmekle değil, fark etmekle başlar. Önce hangi ilişkilerde kendinizi kaybettiğinizi, hangi durumlarda otomatik evet dediğinizi ve hangi duygudan kaçmak için verdiğinizi görmek gerekir. Ardından küçük sınırlar, sade cümleler ve bedensel farkındalıkla yeni bir ilişki dili kurulabilir.

Seda Soysal’ın çalışmaları, kişinin kendi iç ritmini ve öz değerini yeniden duymasına alan açar. Sevgi, sürekli vermek zorunda olmak değildir. Gerçek bağ, iki tarafın da duyulduğu, görüldüğü ve kendinden vazgeçmeden var olabildiği yerde daha sağlıklı büyür.